دادههای منتشرشده در سامانه کدال حکایت از آن دارد که سه خودروساز بزرگ کشور درمجموع طی سهماه نخست امسال ۱۲۵ هزار و ۴۴۶ دستگاه خودرو تولید کردهاند؛ رقمی که درمقایسه با تولید ۱۹۳ هزار و ۱۲۶ دستگاهی مدت مشابه سال گذشته، از افت ۳۰ درصدی حکایت دارد. این درحالی است که وضعیت تولید در دو ماه نخست سال حتی نامطلوبتر بود و مجموع تولید خودروسازان تا پایان اردیبهشت نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۴۸ درصد کاهش داشت.
بهبود نسبی عملکرد خردادماه موجب شد بخشی از این جاماندگی جبران شود و درنهایت افت تجمعی تولید سهماهه به ۳۰ درصد کاهش یابد؛ موضوعی که از تغییر تدریجی شرایط تولید خبر میدهد. کارنامه خودروسازان نشان میدهد شدت افت تولید سهماهه در میان سه شرکت یکسان نبوده است. ایرانخودرو با وجود کاهش ۱۵ درصدی تولید، کمترین افت را تجربه کرده؛ اما سایپا با افت ۴۷.۲ درصدی و پارسخودرو با کاهش ۶۹ درصدی تولید، بیشترین آسیب را از شرایط ماههای ابتدایی سال متحمل شدهاند. بهویژه پارسخودرو که بیشترین افت تولید را در این بازه به خود میبیند.
اما افت تولید بهار را میتوان حاصل چند عامل دانست. نخست آنکه پس از پایان تعطیلات نوروزی بهدلیل شرایط جنگی و مسائل امنیتی، خطوط تولید خودروسازان برای حدود یک هفته متوقف شد. این وقفه در شرایطی رخ داد که صنعت خودرو همزمان با محدودیتهای ارزی، کمبود فولاد و دشواری تامین مواداولیه نیز روبهرو بود. از سوی دیگر، آسیبدیدگی بنادر جنوبی کشور، روند واردات قطعات و مواداولیه را با اختلال مواجه کرد و بخشی از برنامه تولید خودروسازان را به تعویق انداخت. در چنین فضایی، کاهش تیراژ بیش از آنکه ناشی از ضعف تقاضا باشد، نتیجه محدودیتهای سمت عرضه و اختلال در تامین نهادههای تولید بود.
با این حال، آمار خردادماه تصویر متفاوتی از وضعیت صنعتخودرو ارائه میدهد. اگرچه تولید ایرانخودرو نسبت به اردیبهشت تقریبا بدون تغییر باقی مانده، اما سایپا موفق شده تولید خود را ۲۸ درصد افزایش دهد و پارسخودرو نیز رشد ۲۱ درصدی را ثبت کرده است. درمجموع، تولید سه خودروساز بزرگ کشور در خرداد نسبت به اردیبهشت ۷ درصد افزایش یافته که نخستین نشانه خروج تدریجی صنعت از شرایط بحرانی ابتدای سال محسوب میشود.
رشد ماهانه تولید را میتوان نتیجه بازگشت تدریجی زنجیره تامین بهوضعیت باثباتتر، کاهش بخشی از محدودیتهای ناشی از جنگ و ازسرگیری فعالیت منظم خطوط تولید دانست. هرچند این افزایش هنوز برای جبران افت سنگین فروردین و اردیبهشت کافی نیست، اما نشان میدهد صنعتخودرو در حال بازیابی ظرفیت از دسترفته خود است. چشمانداز ماههای آینده نیز تا حد زیادی به تداوم ثبات در تامین ارز، مواداولیه و قطعات وابسته است. از سوی دیگر، افزایش قیمت محصولات، بهویژه در ایرانخودرو، میتواند منابع مالی بیشتری در اختیار خودروسازان قرار دهد و توان آنها را برای خرید مواداولیه، تسویه مطالبات قطعهسازان و افزایش تیراژ تقویت کند. اگر این متغیرها در مسیر باثباتی قرار گیرند، احتمال آن وجود دارد که از تابستان امسال روند تولید شتاب بیشتری بگیرد و بخشی از افت سنگین بهار در ماههای آینده جبران شود.
جزئیات کارنامه سه خودروساز بزرگ کشور در خردادماه که روی وبسایت کدال بهروزرسانی شده است، حکایت از افت ۳۰ درصدی تولید در سهماه ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل دارد. در این بین، رکورد افت تولید بهنام پارسخودرو ثبت شده است؛ این خودروساز در سهماه ابتدای سال جاری ۱۲ هزار و ۴۴۹ دستگاه معادل ۶۸.۸ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل کمتر تولید کرده است. پس از آن، نام سایپا مشاهده میشود که در این مدت ۴۷.۲ درصد با افت تولید مواجه شده است. اما در این بین ایرانخودرو با وجود افت تولید، عملکرد بهتری را ثبت کرده؛ ۱۵ درصد کمتر از سه ماه پارسال. عملکرد ماهانه سه خودروساز اما با رشد بیش از ۷ درصدی همراه شده که در این بین بیشترین رشد تولید مربوط به گروه خودروسازی سایپاست. این خودروساز درحالی در اردیبهشتماه ۱۲ هزار و ۴۶۵ دستگاه خودرو تولید کرده بود که در خرداد با افزایش ۲۷.۹ درصدی این تعداد به ۱۵ هزار و ۹۴۷ دستگاه رسید.
نگاهی به عملکرد سهماهه سه خودروساز نشان میدهد که ایرانخودرو درحالی بهترین عملکرد را در میان دیگر خودروسازان دارد که مجموع تولید آن در سهماه ابتدای ۱۴۰۵ به ۱۰۰ هزار و ۶۹۲ دستگاه میرسد. این درشرایطی است که این خودروساز در مدت مشابه سال قبل ۱۱۸ هزار و ۵۳۲ دستگاه تولید کرده بود؛ یعنی ۱۷ هزار و ۸۴۰ دستگاه کمتر از سال ۱۴۰۴. در این میان، بیشترین میزان تولید به گروه پژو با ۳۰ هزار و ۸۶۲ دستگاه خودرو تعلق دارد؛ هرچند درمقایسه با مدت مشابه سال گذشته افت ۱۶.۳ درصدی را نشان میدهد. مجموع تولید گروه خودروسازی سایپا نیز در سهماه ابتدای امسال به ۲۹ هزار و ۸۳۹ دستگاه میرسد. این درحالی است که این خودروساز در مدت مشابه سال گذشته ۵۶ هزار و ۵۲۴ دستگاه تولید کرده بود که حکایت از افت ۲۶ هزار و ۶۸۵ دستگاهی معادل ۴۷.۲ درصدی دارد. در این بین رکورد تولید در دست خانواده X۲۰۰ شامل تیبا، کوئیک و ساینا قرار دارد که مجموع تولید آنها در سهماه نخست امسال به ۱۹ هزار و ۱۳۲ دستگاه میرسد.
